Subscribe

RSS Feed (xml)

Powered By

Skin Design:
Free Blogger Skins

Powered by Blogger

Sunday, November 6, 2011

Энэ юу вэ

Миний бичсэн шүлгэнцрүүд хэн нэгэнд нь хэрэг болсон бололтой.
Ханьдаа,  Охин минь гэсэн хоёр бичлэг маань өөр хүний нэрээр энэ долоо хоногийн "INFO TV" сэтгүүлийн эхний нүүрэнд хэвлэгдэж орхиж.
Энэ хулгай юу, юу вэ?

Saturday, October 22, 2011

Бүүвэй бүүвэй


Алдрай бяцхан үр минь бүүвэй бүүвэй
Аз жаргалын цэцэгхэн   минь   бүүвэй бүүвэй
Хан хурмастын элчхэн    минь бүүвэй  бүүвэй
Хайртай жаахан охин минь бүүвэй бүүвэй

Дэгдээхий  жаахан үр минь бүүвэй бүүвэй
Дэлгэрч яваа цэцэгхэн  минь бүүвэй  бүүвэй
Дэлхийд ирсэн элчхэн минь бүүвэй  бүүвэй
Дэндүү хайртай охин минь бүүвэй бүүвэй

Энхрий  жаахан үр минь бүүвэй бүүвэй
Эрх нялх цэцэгхэн минь бүүвэй  бүүвэй
Энх амгалангийн элчхэн минь бүүвэй  бүүвэй
Мөнх тунгалагхан  охин минь бүүвэй бүүвэй

Thursday, August 4, 2011

Жаргалтайн дэлгэр долоон сар

Долоон сар угаасаа монголчуудын сар бололтой.
Миний эргэн тойрныхон л долоон сар гарангуут догдлоод эхэлдэг юм.
Наадамдаа бэлдэх олныг харж догдолно.
Наадамчдыг харж догдолно.
*******
Хүүхэд байхдаа аавтайгаа үзсэн наадам санаанаас гардаггүй юм.
Аав маань өөрийн найз улсын зааны цүнхтэй хувцсыг барьж хөөргий нь өвөртөлчөөд намайг анхаарах сөгөөгүй бүсий нь мушгиж өндөлзөж суудагсан.
Хөөрхий талийгч заан тэр үед нэг их олон давахгүй ч гэлээ бас ч гэж түргэн шуурхай уран гоё барилдаанаа үзүүлсээр л байсан үе.
Сониноос тэр наадмаар заан, манай аавд хөөргөө бэлэглэсэн нь одоо ч байгаа.
********
Гучин наадам үзэхдээ өнөө жилийнх шиг урт, бас гоё наадам байгаагүй санагдана.
Арван хоёрны шөнө наадам дууслаа гэж бодсон чинь болоогүй байжээ.
Арван жилийн найзуудтайгаа Тэрэлжид өнгөрүүлсэн нэг хоног, энэ гучин жилийн хамгийн дурсамжтай өдрүүдийн нэг боллоо.
Миний хийсэн шорлого тэдэнд таалагдсан бололтой.
Харин тэдний маань жаргалтай, бага зэрэг халамцуу царай л намайг илүү жаргалтай болгож байв.
*********
Харин Тэрэлжийн голын усыг "нөгөө хоёр" хөлөөрөө туучихад, санаа дагаад ч тэр үү, сэрүүн тунгалаг урсгал нь бүх биеээр гүйх мэт тэр гэхийн тэмдэггүй таатай мэдрэмж төрж байлаа.
"Тий тий яасан хүйтэн ус вэ?" хэмээн намайг дуу алдахад найзууд маань хөгжилдөн инээлдэж байсан нь бас л нэг жаргал.
*********
Урьд нь зөвхөн гэр бүлээрээ наадамддаг байсан бол энэ жил найз нөхөдтэйгээ наадлаа.
Гучин жилийн тэртээ Баянаа аварга түрүүлж Цэрэнтогтох аварга үзүүрлэж байж.
Гучин жилийн тэртээ Тулгаа заан одтой хийморьтой сайхан барилдаж, хотол наадамчдаа шуугиулж байж.
Гучин жилийн тэртээ аав ээж хоёр минь жаргалтай болж байж.
Гучин жилийн тэртээ, улс монголынхоо хилийг сэтгэл зүрхээрээ манах нэгэн хөвүүн хорвоод мэндэлж байж.
Ай хөөрхий жаргалтайн дэлгэр долоон сар мину.
Монгол түмний минь долоон сар мину.

Wednesday, June 22, 2011

Аавын үнэр

Хэдэн үе дамжсаныг хэн ч үл мэдэх адууны саран тамга манайд бий.
Манай гэрийн гол шүтээний буланд, тэр тамга, бас “Даян гүү” хэмээх даавуун дээр зурсан бурхан, аавын бүс, хөөрөг мэтсийн цомхон зүйлс байдаг.
Даян гүү, саран тамга хоёр  ч яахав намайг мэдээ орсон цагаас манай гэрийн хойморт эмээгийн онго натигайтай цуг оршсоор ирсэн.
***********
Хэдэн жилийн өмнөөс, эгч маань бөөгийн сахиус авч, улаач болсноос хойш манайд, манай хойморт байх болсон юм.
Харин аавын бүс, хөөрөг хоёрыг би сайн дураараа шүтээн болгон тахисаар ирлээ.
Аавыгаа санахдаа би бүс хөөрөг хоёрыг нь үнэртдэг.
Чухам тэр агшинд, хорвоогийн хамгийн мундаг хүн болох, аавын минь амьд ахуйн үнэр хамар нармайд мэдрэгдэж, халуун бүлээн өвөрт нь тэврүүлэх мэт хачин сайхан мэдрэмж төрдөг  юм.
***********
Тэр мэдрэмжийн дотор, холын аянаас буцаж ирээд духан дээр минь үнэрлэн үнэсэх,  зүггүйтэхэд минь ороолгох тэлээний үнэр холилдон, ертөнцийн, үгээр хэлж дийлэшгүй  нэг тийм гэхийн аргагүй зүрх огшоосон үнэр ханхалдаг.
Тэнгэрийн орноо одоод арван хэдэн жилийг үдээд байхдаа ч  үнэрээрээ  намайгаа энхрийлэн эрхлүүлж, зандран загнах аав мину.
***********
Таныхаан, өвөг дээдсийнхээн гал голомтыг унтраалгүй сахин явахдаа, таныхаа сэтгэлд дотно тэр үнэрийг муу хүү чинь мартаагүй л явна.
Өдий идэр насандаа, үр хүүхдүүддээ мартагдахааргүй дурсамж үлдээж чадаагүй яваа бядуу хүүгээ аав минь өршөө.
Сыгыдай, Саяана хоёртоо өвөг дээсийнхээ хүн чанарыг л үлдээе дээ.
**********
Уул шугамандаа би эцэг хүн.
Харин миний үнэрийг хожим хойно үр ач минь мэдрэх болов уу.

Wednesday, June 15, 2011

Аврагч

Эмч залуу хариуцлага алджээ.
Үнэндээ  туршлага дутсан ч байж мэдэх.
Тэрээр хүнд өвчнөөр шаналсан  нэгэн бяцхан хөвүүнд буруу онош тавьж, буруу оношоороо эмчлээд үхэлд хүргэсэн аж.
*********
Хүүгийн эцэг эх болох  хос хоёр залуу галзуурахад ганц хуруу дутуу байлаа.
Хүүхэд нь буруу оношлогдсоноос болж эндсэн гэдгийг мэдсэнгүй.
Зүгээр өвчин хүндрээд, эмнэлэг эмч хоёрт дийлдсэнгүй л гэж ойлгоцгоожээ.
*********
Харин эмч залуу хариуцлага алдсанаа нуугаад өнгөрөв.
Уул шугамандаа түүний ажилладаг  тасгийнх нь бусад эмч нар хуйвалдаж өнгөрөөжээ.
Тэрнийхээ төлөөсөнд хамтрагч нараа баардуулж,  дайллаа.
Тасгийнхаа эрхлэгчид тусгайд нь бэлэг сэлт гардуулж, хойшдын замаа ч засаж амжив.
*********
Тасартлаа ууцгаасан эмч нар гэр гэртээ харьцгааж,  эмч  залуу ч гэрээ зүглэв.
Гэртээ иртэл,  саяхан ханилсан эхнэр нь цаг наргүй ажилтай эр нөхрөө хаяад арилжээ.
Цочиж, цочирдсон эмч залуу, эхнэрээ эргүүлж авч ирэхээр хадмынх уруугаа яарав.
Тэгээд  гараажаас машинаа асаан гарлаа.
*********
Налайхын замд аймшигт осол гарчээ.
Спорт загварын япон тэрэг, өөдөөс ирсэн ачааны том тэрэгтэй мөргөлдөөд, замын хажуу уруу онхолдож, хэд хэд хөрвөөгөөд базсан цаас шиг болчихсон байв.
Жолооч нь шал согтуу байх агаад, шамшийж орхисон машинаасаа гарч чадахгүй ухаан нь балартсан байлаа.
********
Аврагчид,  түргэний эмч, замын цагдаагийнхан бүгд тэр даруй хүрч очжээ.
Машины сэгэн дотроос жолоочийг нь гаргаж авах гэж бүх хүчээ дайчилцгаав.
Ямартаа ч хүн танихын аргагүй болчихсон жолоочийг амьтай голтой юм гаргаж авчээ.
Тэдний дотроос нэгэн шавилхан биетэй залуу бусдаас илүү идэвхийлэн ажиллаж,  дөнгөж гаргаж ирсэн жолоочид, хиймэл амьсгаа хийж ухаан оруулсан байна.
********
Үхэл хагацал гэдгийг биеэрээ мэдэрч хаширчихсан тэр аврагч, шавилхан биетэй залуу, бэртсэн жолоочийг үхчих вий гэхээс яс хавтайж байлаа.
Хэрэв үхчихвэл, бас нэгэн эх, нэгэн эцэг, нэгэн бяцхан үр, нэгэн халамжит хань өнчирч хоцрох болно гэж бодож байв.
Учир нь тэр хэдхэн хоногийн өмнө хайрт үрээсээ хагацаад өнчирч үлдсэн эцэг билээ.
*********
Жолооч залуу, олон сар хэвтэж эмчлүүлсний эцэст хөл дээрээ босчээ.
Өөрийнх нь амийг аварсан, аврах албаны гурван ажилтанд  баярласан талархсанаа илэрхийлэх гэтэл ямар ч боломжгүй болсон байжээ.
Галын аюулаас хүний амь аварч яваад хоёр нь хорвоогийн мөнх бусыг үзүүлсэн байлаа.
Үлдсэн нэг нь мөнөөхөн өөрийнх нь буруугаас эндсэн бяцхан хүүгийн аав байжээ.

Wednesday, June 1, 2011

Хогчин

Хөдөөнөөс хотод шилжиж ирсэн нэгэн эр байх.
Хоногийн хоолоо залгуулах гэж хог түүнэ.
Хэдэн жилийн өмнө нүүрлэсэн их зуднаар байдагаа бараад хот бараадсан нь энэ.
********
Хогноос юу эс гарах вэ дээ.
Шил, лааз, ундааны сав олдвол  өдрийн баяр л гэсэн үг.
Завааруулж хаясан тантангаас гарахгүй юм ч гэж байхгүй.
Холын хөдөөд эрдэнэ болмоор зарим юм энд өмхий ялгадасан дотор хэвтэх нь бий.
********
Хоолны үлдэгдэл, хатаагаад хаясан бүтэн талх, гутал хувцас, хэрэглэсэн хэрэглээгүй бэлгэвч, нялх хүүхдийн живхтэй ялгадас, томчуулын гялгар ууттай  өтгөн шингэн дундаас өөрт хэрэгтэйгээ ухаж төнхөж гаргаж авна.
Өдөржингөө хог түүгээд заримдаа, талхны ч мөнгөгүй харьдаг байхад,
 заримдаа хоёр гурван шуудай  ундааны сав, архины шилтэй буцах нь ч бий.
*********
Дунд баазын албан тушаалтай,  хээнцэр туяхан бүсгүй байх.
Нэгэн том даргын нарийн бичиг хийдэг хэрэг л дээ.
Залуухан, царайлаг, бие хаа  нуруу туруу гэж ёстой л хангайн согоо.
Загварын тайзан дээр гунхалзаж явмаар, эсвэл дэлхийн гоо бүсгүйчүүлтэй өрсөлдөж явмаар сайхан амьтан.
*********
Саяхь хүүхэн гэтэл энэ бүхэнтэй хавьцахгүй ажлаар хоолоо олж иднэ.
Дарга  нь   шударга  эр  хүн биш ажээ.
Даргын бусармаг явдал нэмэгдэх тутам, бүсгүйн өдрийн тэмдэглэл улам бүр "уншууртай"  болно.
Хааяа өдрийн тэмдэглэлээ сөхөж даргынхаа өнгөрсөн паянг сануулж мөнгө саана.
*********
Өдрийн тэмдэглэл өргөжих тусам бүсгүйн түрийвч зузаарна.
Түрийвч зузаарах тусам  авах идэхүйн шунал тачаалын гал нь улам дүрэлзэнэ.
Тэр хэрээр хэрэглээ нь ч тансагжина.
Хэрэглээгээ дагаад даргыг саах нь ч  улам даамжирна.
**********
Даргын бусармаг явдлуудаас бүсгүйн өдрийн тэмдэглэлд ороогүй үлдсэн зүйл огт байхгүй.
Авилга хээл хахууль, архидалт, хүүхэндэлт, аллага, дарамтлал гээд хорвоо дээр байж болох муу муухай бүхэн  бүсгүйд тэмдэглэгджээ.
Ёстой л хогийн тантан гэсэн үг.
Бүсгүй  энэ хогийн тантангаа өдөр бүр ухдаг болжээ.
**********
Хог түүдэг эр, ердөө л ажил олдохгүйн улмаас ар гэрээ тэжээх арга олсон нь тэр.
Гоо бүсгүй харин бусдын хогийг  ухахдаа тэндээс гарах өмхий самхайг огтхон ч үл анзаарна.

Monday, May 30, 2011

Сыгыдай


Аанж,   хүүтэй болсондоо баярлаад нөгөө муу хоёр мухар  хөл нь газар хүрэхгүй байв.
Хэт их баярлаад, тэргэнцэр дээрээ дэвхцэх шахаж байлаа.
Бодоод байхнээ их эзэн хааны төрсөн өдрөөр хүү төржээ.
Нэр нь хүндэднэ гэж эмээгээд, хүүдээ их хааны нэр алдрыг өвлүүлж төвдсөнгүй.
Харин,  их хааны, омог төгөлдөр, эрэлхэг зоригт  хоёрдугаар хөвгүүний нэрийг билэгшээн өгчээ.
********
Сыгыдайг зургаан настайд нь сургуульд оруулжээ.
Угийн хөдөлгөөнтэй, сахилгагүй хүүхэд тул багш нь Сыгыдайг хамгийн урд талын ширээнд суулгасан байв.
Юм л бол хойш урагш харж дэгдэгнээд, нэг бол босож гүйгээд хичээл дээр ер зүгээр суудаггүй хүүхэд аж.
Нөгөө, нялх тугал бараас айдаггүйн үлгэрээр, багшаасаа эмээнэ гэж байхгүй.
Тэвчээр нь барагдсан багш нь Сыгыдайг чихнээс нь хөтөлж авчраад ширээнд нь суулгатал, өвдсөндөө болоод уйлчихсан.
Тэгээд багш уруугаа ууртай нүдээр хялайж,  "Чамайг аавд  хэлнэ" гэж сүрдүүлсэн гэдэг.
*********
Сургуульд ороод удаагүй байхдаа л баахан найз нөхөдтэй болчихсон байна.
Тэдний нэг нь Мөнхөөнөө гэх дэрчгэр туранхай бор жаал.
Сыгыдай Мөнхөөнөө  хоёр байнга хамт.
Мөнхөөнөөд ах нь гадаадаас айхтар том аалз хэдэн жилийн өмнө авч ирж бэлэглэжээ.
Гэрийнхэн нь нөгөө аалзнаас нь зэвүүцээд, алга хий, зайлуул гээд үглээд байдаг юм гэнэ.
Тэрийгээ найз Сыгыдайдаа бэлэглэсэн нь бий.
Дунд гарын аяганы дайтай  аварга аалз, хархад нүдэнд хүйтэн зэвүүн ч гэлээ, дасаад ирэхээр тун ч эелдэг, зөөлөн тэр  амьтан,  Сыгыдайн гэр бүлийн нэг гишүүн болж амжсан.
Гэрийнхэний хэнээс ч айхгүй, зөөлхөн үсэрхүү хөлөөрөө гар хөл хүзүү нүүрээр нь тэмтчин гүйж  эрхэлнэ.
Аалзандаа Сыгыдай нэр өх гэж удаан бодсоны эцэст  "Маахай" гэж нэрлэжээ.
*********
Байрны гадаа багачууд тоглох нь тоглож, хөөцөлдөх нь хөөцөлдөөд зуны жирийн л нэг өдөр.
Хүүхдүүдийн цовоо цолгин, цаанаа л нэг гэгээлэг цангинасан инээд, дуу шуугиан тасрахгүй.
Зам дээр маузаар тоглож байгаа өөрийнхөө үеийн жаалуудыг Сыгыдай сониуч нүдээр харан зогсоно.
Тэгснээ, нэг жаалтай  тохиролцсон бололтой, маузы нь унаж баахан жирийлгэснээ ирж төлбөрөө барагдуулах бололтой.
Тэр нь мөнөөх том биетэй аалзаа харуулна гээд амалчихсан юмсанж.
Нөгөө маузны эзэн жаал Сыгыдайгийн аалзнаас айж орилоод, аалз нь хүүгийн хашгираанаас айж тэвдээд орох газраа олж ядан сандчаад мөн ч хөгийн юм болж билээ.
*********
Өнгөрсөн намар Аанжынх бүл нэмж, хөөрхөн охинтой болжээ.
Сыгыдай  дүүдээ хайртай гэж жигтэйхэн.
Өөрийнхөө хамаг нандин бүхнээ, дүүдээ бэлэглэхээр амалчихсан.
Хичээлийн хэрэглэлүүдээ, роликоо, бүр Маахайгаа хүртэл шүү.
*********
Сыгыдай хөвүүн энэ өдөр найман нас хүрлээ.
Аав ээж  охин дүүтэйгээ хамт гадуур явж баяраа тэмдэглэхээр догдолно