Subscribe

RSS Feed (xml)

Powered By

Skin Design:
Free Blogger Skins

Powered by Blogger

Wednesday, June 15, 2011

Аврагч

Эмч залуу хариуцлага алджээ.
Үнэндээ  туршлага дутсан ч байж мэдэх.
Тэрээр хүнд өвчнөөр шаналсан  нэгэн бяцхан хөвүүнд буруу онош тавьж, буруу оношоороо эмчлээд үхэлд хүргэсэн аж.
*********
Хүүгийн эцэг эх болох  хос хоёр залуу галзуурахад ганц хуруу дутуу байлаа.
Хүүхэд нь буруу оношлогдсоноос болж эндсэн гэдгийг мэдсэнгүй.
Зүгээр өвчин хүндрээд, эмнэлэг эмч хоёрт дийлдсэнгүй л гэж ойлгоцгоожээ.
*********
Харин эмч залуу хариуцлага алдсанаа нуугаад өнгөрөв.
Уул шугамандаа түүний ажилладаг  тасгийнх нь бусад эмч нар хуйвалдаж өнгөрөөжээ.
Тэрнийхээ төлөөсөнд хамтрагч нараа баардуулж,  дайллаа.
Тасгийнхаа эрхлэгчид тусгайд нь бэлэг сэлт гардуулж, хойшдын замаа ч засаж амжив.
*********
Тасартлаа ууцгаасан эмч нар гэр гэртээ харьцгааж,  эмч  залуу ч гэрээ зүглэв.
Гэртээ иртэл,  саяхан ханилсан эхнэр нь цаг наргүй ажилтай эр нөхрөө хаяад арилжээ.
Цочиж, цочирдсон эмч залуу, эхнэрээ эргүүлж авч ирэхээр хадмынх уруугаа яарав.
Тэгээд  гараажаас машинаа асаан гарлаа.
*********
Налайхын замд аймшигт осол гарчээ.
Спорт загварын япон тэрэг, өөдөөс ирсэн ачааны том тэрэгтэй мөргөлдөөд, замын хажуу уруу онхолдож, хэд хэд хөрвөөгөөд базсан цаас шиг болчихсон байв.
Жолооч нь шал согтуу байх агаад, шамшийж орхисон машинаасаа гарч чадахгүй ухаан нь балартсан байлаа.
********
Аврагчид,  түргэний эмч, замын цагдаагийнхан бүгд тэр даруй хүрч очжээ.
Машины сэгэн дотроос жолоочийг нь гаргаж авах гэж бүх хүчээ дайчилцгаав.
Ямартаа ч хүн танихын аргагүй болчихсон жолоочийг амьтай голтой юм гаргаж авчээ.
Тэдний дотроос нэгэн шавилхан биетэй залуу бусдаас илүү идэвхийлэн ажиллаж,  дөнгөж гаргаж ирсэн жолоочид, хиймэл амьсгаа хийж ухаан оруулсан байна.
********
Үхэл хагацал гэдгийг биеэрээ мэдэрч хаширчихсан тэр аврагч, шавилхан биетэй залуу, бэртсэн жолоочийг үхчих вий гэхээс яс хавтайж байлаа.
Хэрэв үхчихвэл, бас нэгэн эх, нэгэн эцэг, нэгэн бяцхан үр, нэгэн халамжит хань өнчирч хоцрох болно гэж бодож байв.
Учир нь тэр хэдхэн хоногийн өмнө хайрт үрээсээ хагацаад өнчирч үлдсэн эцэг билээ.
*********
Жолооч залуу, олон сар хэвтэж эмчлүүлсний эцэст хөл дээрээ босчээ.
Өөрийнх нь амийг аварсан, аврах албаны гурван ажилтанд  баярласан талархсанаа илэрхийлэх гэтэл ямар ч боломжгүй болсон байжээ.
Галын аюулаас хүний амь аварч яваад хоёр нь хорвоогийн мөнх бусыг үзүүлсэн байлаа.
Үлдсэн нэг нь мөнөөхөн өөрийнх нь буруугаас эндсэн бяцхан хүүгийн аав байжээ.

Wednesday, June 1, 2011

Хогчин

Хөдөөнөөс хотод шилжиж ирсэн нэгэн эр байх.
Хоногийн хоолоо залгуулах гэж хог түүнэ.
Хэдэн жилийн өмнө нүүрлэсэн их зуднаар байдагаа бараад хот бараадсан нь энэ.
********
Хогноос юу эс гарах вэ дээ.
Шил, лааз, ундааны сав олдвол  өдрийн баяр л гэсэн үг.
Завааруулж хаясан тантангаас гарахгүй юм ч гэж байхгүй.
Холын хөдөөд эрдэнэ болмоор зарим юм энд өмхий ялгадасан дотор хэвтэх нь бий.
********
Хоолны үлдэгдэл, хатаагаад хаясан бүтэн талх, гутал хувцас, хэрэглэсэн хэрэглээгүй бэлгэвч, нялх хүүхдийн живхтэй ялгадас, томчуулын гялгар ууттай  өтгөн шингэн дундаас өөрт хэрэгтэйгээ ухаж төнхөж гаргаж авна.
Өдөржингөө хог түүгээд заримдаа, талхны ч мөнгөгүй харьдаг байхад,
 заримдаа хоёр гурван шуудай  ундааны сав, архины шилтэй буцах нь ч бий.
*********
Дунд баазын албан тушаалтай,  хээнцэр туяхан бүсгүй байх.
Нэгэн том даргын нарийн бичиг хийдэг хэрэг л дээ.
Залуухан, царайлаг, бие хаа  нуруу туруу гэж ёстой л хангайн согоо.
Загварын тайзан дээр гунхалзаж явмаар, эсвэл дэлхийн гоо бүсгүйчүүлтэй өрсөлдөж явмаар сайхан амьтан.
*********
Саяхь хүүхэн гэтэл энэ бүхэнтэй хавьцахгүй ажлаар хоолоо олж иднэ.
Дарга  нь   шударга  эр  хүн биш ажээ.
Даргын бусармаг явдал нэмэгдэх тутам, бүсгүйн өдрийн тэмдэглэл улам бүр "уншууртай"  болно.
Хааяа өдрийн тэмдэглэлээ сөхөж даргынхаа өнгөрсөн паянг сануулж мөнгө саана.
*********
Өдрийн тэмдэглэл өргөжих тусам бүсгүйн түрийвч зузаарна.
Түрийвч зузаарах тусам  авах идэхүйн шунал тачаалын гал нь улам дүрэлзэнэ.
Тэр хэрээр хэрэглээ нь ч тансагжина.
Хэрэглээгээ дагаад даргыг саах нь ч  улам даамжирна.
**********
Даргын бусармаг явдлуудаас бүсгүйн өдрийн тэмдэглэлд ороогүй үлдсэн зүйл огт байхгүй.
Авилга хээл хахууль, архидалт, хүүхэндэлт, аллага, дарамтлал гээд хорвоо дээр байж болох муу муухай бүхэн  бүсгүйд тэмдэглэгджээ.
Ёстой л хогийн тантан гэсэн үг.
Бүсгүй  энэ хогийн тантангаа өдөр бүр ухдаг болжээ.
**********
Хог түүдэг эр, ердөө л ажил олдохгүйн улмаас ар гэрээ тэжээх арга олсон нь тэр.
Гоо бүсгүй харин бусдын хогийг  ухахдаа тэндээс гарах өмхий самхайг огтхон ч үл анзаарна.

Monday, May 30, 2011

Сыгыдай


Аанж,   хүүтэй болсондоо баярлаад нөгөө муу хоёр мухар  хөл нь газар хүрэхгүй байв.
Хэт их баярлаад, тэргэнцэр дээрээ дэвхцэх шахаж байлаа.
Бодоод байхнээ их эзэн хааны төрсөн өдрөөр хүү төржээ.
Нэр нь хүндэднэ гэж эмээгээд, хүүдээ их хааны нэр алдрыг өвлүүлж төвдсөнгүй.
Харин,  их хааны, омог төгөлдөр, эрэлхэг зоригт  хоёрдугаар хөвгүүний нэрийг билэгшээн өгчээ.
********
Сыгыдайг зургаан настайд нь сургуульд оруулжээ.
Угийн хөдөлгөөнтэй, сахилгагүй хүүхэд тул багш нь Сыгыдайг хамгийн урд талын ширээнд суулгасан байв.
Юм л бол хойш урагш харж дэгдэгнээд, нэг бол босож гүйгээд хичээл дээр ер зүгээр суудаггүй хүүхэд аж.
Нөгөө, нялх тугал бараас айдаггүйн үлгэрээр, багшаасаа эмээнэ гэж байхгүй.
Тэвчээр нь барагдсан багш нь Сыгыдайг чихнээс нь хөтөлж авчраад ширээнд нь суулгатал, өвдсөндөө болоод уйлчихсан.
Тэгээд багш уруугаа ууртай нүдээр хялайж,  "Чамайг аавд  хэлнэ" гэж сүрдүүлсэн гэдэг.
*********
Сургуульд ороод удаагүй байхдаа л баахан найз нөхөдтэй болчихсон байна.
Тэдний нэг нь Мөнхөөнөө гэх дэрчгэр туранхай бор жаал.
Сыгыдай Мөнхөөнөө  хоёр байнга хамт.
Мөнхөөнөөд ах нь гадаадаас айхтар том аалз хэдэн жилийн өмнө авч ирж бэлэглэжээ.
Гэрийнхэн нь нөгөө аалзнаас нь зэвүүцээд, алга хий, зайлуул гээд үглээд байдаг юм гэнэ.
Тэрийгээ найз Сыгыдайдаа бэлэглэсэн нь бий.
Дунд гарын аяганы дайтай  аварга аалз, хархад нүдэнд хүйтэн зэвүүн ч гэлээ, дасаад ирэхээр тун ч эелдэг, зөөлөн тэр  амьтан,  Сыгыдайн гэр бүлийн нэг гишүүн болж амжсан.
Гэрийнхэний хэнээс ч айхгүй, зөөлхөн үсэрхүү хөлөөрөө гар хөл хүзүү нүүрээр нь тэмтчин гүйж  эрхэлнэ.
Аалзандаа Сыгыдай нэр өх гэж удаан бодсоны эцэст  "Маахай" гэж нэрлэжээ.
*********
Байрны гадаа багачууд тоглох нь тоглож, хөөцөлдөх нь хөөцөлдөөд зуны жирийн л нэг өдөр.
Хүүхдүүдийн цовоо цолгин, цаанаа л нэг гэгээлэг цангинасан инээд, дуу шуугиан тасрахгүй.
Зам дээр маузаар тоглож байгаа өөрийнхөө үеийн жаалуудыг Сыгыдай сониуч нүдээр харан зогсоно.
Тэгснээ, нэг жаалтай  тохиролцсон бололтой, маузы нь унаж баахан жирийлгэснээ ирж төлбөрөө барагдуулах бололтой.
Тэр нь мөнөөх том биетэй аалзаа харуулна гээд амалчихсан юмсанж.
Нөгөө маузны эзэн жаал Сыгыдайгийн аалзнаас айж орилоод, аалз нь хүүгийн хашгираанаас айж тэвдээд орох газраа олж ядан сандчаад мөн ч хөгийн юм болж билээ.
*********
Өнгөрсөн намар Аанжынх бүл нэмж, хөөрхөн охинтой болжээ.
Сыгыдай  дүүдээ хайртай гэж жигтэйхэн.
Өөрийнхөө хамаг нандин бүхнээ, дүүдээ бэлэглэхээр амалчихсан.
Хичээлийн хэрэглэлүүдээ, роликоо, бүр Маахайгаа хүртэл шүү.
*********
Сыгыдай хөвүүн энэ өдөр найман нас хүрлээ.
Аав ээж  охин дүүтэйгээ хамт гадуур явж баяраа тэмдэглэхээр догдолно

Sunday, May 15, 2011

Өндөр хээр буюу хүний мөс

Жанлав өвгөн хүнд өвчинд нэрвэгдээд их удаан хэвтэв.
Зуны гурван сарыг өргөмөл ганц хүү, эмгэн хоёрынхоо асрамжинд өнгөрөөгөөд, намаржаандаа  ганцхан хоноод бурханы орноо одов.
**********
Жанлавт хэдэн сайхан морь байдаг.
Тэдний дундаас өндөр хээр морио л унана.
Өндөр хээр морь, Жанлав хоёр бараг ах дүү, аав хүү шиг ижилдсэн хоёр билээ.
Өндөр хээр уг нь их номхон морь.
**********
Сумын төвийн хашаан дотроо морь эзэн хоёр, яг л аав хүү хоёр шиг аяглана.
Жанлавыг гэрээсээ гарч хашаан дотуураа нааш цааш холхиход өндөр хээр,  эзнийхээ мөрөн дээр эрүүгээ тавин дагана.
Гэртээ орох хүртэл нь ингэж дагасаар, үүдэн дээр үүрссээр үлдэнэ.
Гэтэл Жанлаваас өөр хэнийг ч ойртуулахгүй.
*********
Хавар морь дэллэх үеэр нэг удаа нутгийн залуус өндөр хээрийн дэлийг засах санаатай оролдоод     ер барсангүй.
Өндөр хээр  яг л зэрлэг догшин араатан. бар арслан мэт догширч, чөдөр тушаа бүхнийг тасар татан цамнав.
Залуус цөхрөнгөө бараад Жанлав гуайг дуудуулжээ.
*********
Жанлав өвгөн бугуйлаа мөрөндөө эгэлдэргэлсээр ирээд адууны захаас гуруйлбал, эзнийхээ дууг таньсан өндөр хээр үүрссээр ирж дэргэд нь зогсов.
Жанлав,  хээр мориндоо хандаж, "Яагаад байгаа юм дээ. дэлээ авахуулчихгүй.  Хамаг амьтан бужигнуулаад, яаж байгаа юм" хэмээн өхөөрдөх, зэмлэх хослуулан өгүүлбэл хээр морь гэмших мэт үүрсэн зогсоно.
Жанлав,   залуусын нэгнээс хайчы нь гуйж аваад, өндөр хээрийгээ дэллэж билээ.
*********
Жанлавыг өвчтэй хэвтэж байхад, хээр морь ижлээсээ тасран ирж гэрийнхээ ойр эргэлдэж байдаг болов.
Жанлавын хүү нь тэнэг ч гэмээр алдаа хийсэн нь хээр морийг барьж аргамжсан хэрэг байлаа.
Нэгэнт хүрээд ирсэн морийг барьж аргамжиж хоноод, маргааш нь ижилд нь нийлүүлэх гэсэн биш хэрэг бурууджээ.
**********
Өндөр хээр, хүүг ирэхэд үүрссээр ойртов.
Анзааргатай хүн байсан бол өндөр хээрийн нүдэнд нулимс цийлэгнэж байгааг харах байлаа.
Өндөр хээрийг гэрийнхээ ойр аргамжиж орхижээ.
Тэр шөнө Жанлав өвгөний бие муудаж эхэллээ.
Сахиж хоносон, эмгэн,   хүү,  өвгөний хамаатны хоёр гурван хүн хэрэндээ л  тэвдэж хонов.
**********
Өглөө болоход өвгөний ухаан саруулшиж, өргөмөл ганц хүүдээ сүүлчийн үгээ захиж байлаа.
Хээр морь яасан ийснийг анзаарах сөгөөтэй хүн гарсангүй.
Эмгэн, хүү хоёр өвгөний ая талыг харсаар бүхнийг огоорсон байжээ.
Харин хээр морь аргамжааны суртайгаа алдуурсан ч бүү мэд, хулгайлагдсан нь ч бүү мэд алга болсон байжээ.
*********
Үдийн үед өвгөн тэнгэрт халив.
Үдээс хойш хээр морь алга болсныг мэдэцгээжээ.
Алдуураад ижилдээ нийлсэн байх гээд тооцгоосон ч үгүй.
Жанлав өвгөний ажил явдал өнгөрөөд, амьдрал үргэлжилдгээрээ үргэлжилж байлаа.
Өвгөний хүү хээр мориныхоо сургийг гаргахаар адуун дээр ирсэн боловч алга байжээ.
*********
Батсүх  зуслангаас намаржаандаа  нүүдэл хийх тэмээнийхээ эрэлд яваад нилээн оройтов.
Шөнө дундын үед ойролцоо зусаж байгаа Жанлав өвгөний хот айлын урдуур алсуур тойрсхийн ергүүлж яваад,  нэг нутгийн  Амар Далай гэгч хоёр залуу өвгөний өндөр хээрийг хөтөлж яваатай халз таарчээ.
Тэдний хэн нь ч тоймтой юм хэлж чадсангүй, мэнд мэдэх төдий болоо  л, зөрцгөөв.
*********
Батсүхийн хонь Амарын хоньтой нийлчихжээ.
Амар Батсүх хоёр хонио ялгах гэж бөөн хэрүүл хараал болцгоов.
Батсүх Амарыг давахын тулд бүрлээч Жанлав өвгөний  хээр морийг хөтөлж явсны нь үгийн далиманд  сануулж байв
Амар Батсүхийн хониноос монжих гэж оролдсон нь бүтэлгүйтжээ.
*********
Хэд хоногийн хойно нутгийн залуус нийлж өвлийнхөө түлээ түлшийг бэлдэхээр ууланд гарцгаав.
Тэдний дотор Батсүх, Амар Далай нар ч багталцжээ.
Арваад хоногийн дотор өвлийнхөө түлээг бэлдхээр явсан улс, тэр оройгоо бөөн уй гашуу чирч иржээ.
*********
Амар Батсүхтэй маргаснаа Далайд хэлжээ.
Тэгээд хоёул үгсэж, Батсүхийг тонилгохоор тохирлоо.
Тохиромжтой цаг нь  ирэв.
Амар Далай хоёр, эвий нь тааруулж байгаад гэрчээс салсан нь тэр ажээ

Saturday, April 30, 2011

Ээжийгээ санаад

Харууслаа би,  ээжийнхээ хойноос
Харамлалаа би, эрлэгийн хаанаас
Гэмшлээ би, ээжийнхээ хойноос
Гэгэлгэн сэтгэл минь  эмтэрлээ

Уйллаа би, ээжийнхээ хойноос
Ухаарлаа би, энэхэн хорвоог
Дуудлаа би ээжийнхээ хойноос
Дууллаа би, ээжийгээ санаад

Уйлан дуудлаа  чиг ээжийнхээ хойноос
Уяран дууллаа чиг ээжийгээ санаад
Уулзах аргагүй зөндөө холдлоо ч
Унтах нойрноор зүүдэнд ирнээ

Thursday, April 21, 2011

Ээждээ бичсэн захидал

Арван нас ч хүрээгүй бяцхан охинд хэзээ ч эдгэшгүй аймшигт өвчин тусчээ.
Хорвоо ямар хүний зовлон зүдгүүрт цадна ханана гэж байх биш дээ.
Охиныг зургаахан сартай байхад ээж нь яг энэ өвчнөөр өөд болсон аж.
Харин эцэг нь охинтойгоо үлдсэн.
*******
Охины эцэг өвчтэй охиноо гэртээ орхичихоод ажилдаа гарна.
Ажил нь,  бараан зах дээр.
Наймаачдын барааг чингэлэгнээс лангуу уруу, лангуунаас чингэлэг үрүү зөөж хоёр амаа тэжээнэ.
*******
Охин ээжээ зөвхөн зургаар нь л мэднэ.
Ухаан орсон цагаасаа ээжийгээ зүүдэлдэг болсон байлаа.
Ээж нь охиндоо зүүдээр нь дамжин хааяа ирдэг байсан бол, сүүлийн үед шөнө бүр ирдэг болсон аж.
Харин охиныг өвчнийхөө тухай мэдэж авснаас хойш ээж нь ер ирсэнгүй.
Эжийгээ санахдаа охин доорхи захиаг бичжээ.
*******
Ээжээ...
Та ойрдоо яагаад ирэхгүй байна вэ?
Би таныгаа ямар их санаж байна гээч?
Аав ирэх болоогүй л байна.
Аав ажлаа тараад замаараа надын эмийг авч ирэх болохоор бүр ч оройтох байх.
Та аавын хажууд байдаг ч болоосой.
Аав заримдаа шөнө босоод гал зуухны өрөөнд орж надаас нуугдаж уйлдаг болчихсон.
Ээжээ...
Би урьд шөнө бие засаж яваад аавын уйлж байгааг харсан.
Аав гэрлээ асаачихсан байсан юм чинь.
Гарынх нь салаа болгоноор нулимс нь урсаа л байна лээ.
Аавыгаа би маш их өрөвдсөөн.
Аавд яг одоо та л хэрэгтэй байна ээжээ.
Болдогсон бол таныгаа тэр холын орноос авч ирээд аавдаа хань болгохсон.
Эртээр ирсэн эмч намайг найдваргүй гэж хэлсээн.
Тэхдээ надаа хэлээгүй, аавыг дагуулж гараад хэлж байгаа нь хаалганы завсраар сонсогдсон юм чинь.
Аав хоолоо ердөө ч идэхгүй юмаа.
Намайг унтаж байхад яваад бүүр орой ирдэг болохоор би гэртээ ганцаараа л хоолоо иддэг.
Тэхдээ заримдаа эрт ирдэг л дээ.
Эрт  ирэхээрээ "Охиндоо гоё хоол хийж өгнөө"  гээд миний дуртай будаатай хуурга хийдэг.
Ээжээ...
Би аавдаа маш их санаа зовж байнаа.
Намайг байхгүй болчихоор аав минь их ганцаардах байхаа.
Ганцаараа байх муухай.
Ээжээ.. Би удахгүй тань дээр очих болуу, эсвэл ондоо  тийшээ очих болуу?
Тань дээрээ очдог бол мөн гоёо.
Харин аав маань л ганцаараа шөнө болгон уйлах байх даа, тиймээ ээжээ.
*********
Хэдэн сарын дараа охин үнэхээр ээж дээрээ очжээ.

Tuesday, April 12, 2011

Бурхдын эрхшээлд...

Солиорч гүйцсэн бурхдын эрхшээлд
Сохор хүн шиг тэмтчин хөтлүүлж
Солирт хорвоог туучиж явахдаа
Сохор хорхойг ч онож гишгээгүй

Харваж яваа солирын тухай
Харуулдаж унасан толирын тухай
Тэнгэр бурхдын тургисан шүлс
Тэмтчигч намайг оносон тухай

Бичихгүй байж чадахгүйн тухай
Битүүлэн нууж болохгүйн  тухай
Бие сэтгэл эрхгүй болоод
Бийрэн лааны насгүйн тухай

Тэнэглэж бодох минь энүүхэндээ
Тэнгэрийн таалал юм шүү дээ